Czym jest strategia błękitnego oceanu?

Choć strategia błękitnego oceanu może na początku brzmieć jak plan na udane wakacje, to w rzeczywistości koncepcja biznesowa, która szybko zyskała uznanie wśród wielu firm — z Netflix, Uber i IKEA jako szczególnie wyrazistymi przykładami.

Ale czym właściwie jest strategia błękitnego oceanu i jakie cechy mają firmy błękitnego oceanu?

Definicja strategii błękitnego oceanu

Autorami koncepcji są Chan Kim i Renée Mauborgne, profesorowie strategii w INSEAD. Opisali teorię błękitnego oceanu w swoim bestsellerze z 2005 r. „Blue Ocean Strategy: How to Create Uncontested Market Space and Make the Competition Irrelevant”.

Cytując autorów, sedno strategii błękitnego oceanu „polega na tworzeniu i przechwytywaniu niezagospodarowanej przestrzeni rynkowej, czyniąc konkurencję nieistotną”.

Chan Kim i Renée Mauborgne proponują kontrowersyjne podejście do budowania przewagi rynkowej. Podczas gdy w podejściu tradycyjnym firmy koncentrują się na zaciętej walce rynkowej, oni radzą ignorować konkurencję. Dlaczego?

Kim i Mauborgne twierdzą, że w tradycyjnym ujęciu firmy próbują pokonać konkurentów, dostarczając standardowy produkt lub usługę w bardziej efektywny sposób, co prowadzi do hiperkonkurencji i wzajemnego wyniszczenia.

Jeśli jednak firmy sprawią, że konkurencja przestanie mieć znaczenie, zyskają szansę stworzenia niezagospodarowanej przestrzeni rynkowej i samodzielnego określenia swoich wyróżników. Takie podejście umożliwia dostarczanie prawdziwych innowacji w produkcie lub usłudze.

Strategia błękitnego oceanu vs strategia czerwonego oceanu — na czym polega różnica?

Teoria Kima i Mauborgne’a stoi w opozycji do strategii czerwonego oceanu. Czerwone oceany to rynki już odkryte i rozwinięte, na których firmy walczą o każdy procent udziału. Koncepcja ta skupia się na wdrażaniu strategii, które bardziej podnoszą produktywność i efektywność niż sprzyjają innowacji. W rezultacie rynek przypomina krwisty czerwony ocean firm robiących mniej więcej to samo w branży, która stoi w miejscu.

Przeciwnie, błękitne oceany reprezentują nowe przestrzenie rynkowe, które dopiero czekają na odkrycie, i klientów, których jeszcze nie znamy. To obszar, w którym konkurencja jest nieistotna, a zasady gry rynkowej dopiero się kształtują.

Chan Kim i Renée Mauborgne uważają, że strategia błękitnego oceanu może zdefiniować charakter firmy i zapewnić jej długoterminową rentowność, podczas gdy strategia czerwonego oceanu finalnie okazuje się nierentowna. Nie da się w nieskończoność zwiększać produktywności i efektywności. W pewnym momencie przedsięwzięcie stanie się zbyt kosztowne, a firma zacznie tracić zyski w coraz bardziej kurczącej się puli.

Błękitne oceany vs czerwone oceany: podsumowanie

Czerwone oceany:

• skupienie na konkurencji
• rywalizacja na istniejącym rynku zamiast tworzenia nowej przestrzeni
• wykorzystywanie istniejącego popytu
• konieczność wyboru: wartość dla klienta albo niski koszt

Błękitne oceany:

• uczynienie konkurencji nieistotną
• tworzenie niezagospodarowanej przestrzeni rynkowej i ignorowanie istniejącej
• generowanie nowego popytu
• przełamanie kompromisu wartość–koszt

Na podstawie „Red Ocean vs Blue Ocean Strategy”

Mając na uwadze powyższe porównanie, można stwierdzić, że głównym celem firmy realizującej strategię błękitnego oceanu powinno być wprowadzenie produktu lub usługi o unikalnych cechach. Dzięki temu znacząco rosną szanse na lepsze ceny i wyższe, długoterminowe zyski.

Jak wdrożyć strategię błękitnego oceanu

Firma chcąca wdrożyć strategię błękitnego oceanu może mieć wiele pytań, na przykład:

Czy naprawdę da się sprawić, że nasza konkurencja stanie się nieistotna?

Jak w praktyce stworzyć niezagospodarowaną przestrzeń rynkową?

Jak zacząć biznes w błękitnym oceanie?

Autorzy „Blue Ocean Strategy: How to Create Uncontested Market Space and Make the Competition Irrelevant” odpowiadają właśnie takim firmom. Chan Kim i Renée Mauborgne opracowali framework strategii błękitnego oceanu — 5‑etapowy przewodnik — oraz liczne narzędzia wspierające przedsiębiorców w drodze do biznesu w błękitnym oceanie.

5 kroków do strategii błękitnego oceanu

Krok 1: „Get started” — pomaga wskazać właściwe miejsce na rozpoczęcie transformacji, z uwzględnieniem potencjalnych barier (np. ograniczeń organizacji). Refleksja na tym etapie jest kluczowa, by nie utonąć w zbyt ambitnych planach.

Krok 2: „Understand where you are now” — choć sednem strategii błękitnego oceanu jest uczynienie konkurencji nieistotną, nie oznacza to braku potrzeby dogłębnej jej znajomości. Dlatego analiza konkurencji — jej mocnych i słabych stron — jest niezbędna do wyznaczenia kolejnych kroków i zainspirowania zespołu do zmiany.

Krok 3: „Imagine where you could be” — zachęca do eksploracji rynku, poszerza perspektywę spojrzenia na klienta, odkrywa ukryte bolączki użytkowników, a tym samym odblokowuje unikalną wartość dla klienta. Pomocne są pytania:

 Jakie są alternatywy dla obecnej oferty?

 Jakie są bolączki użytkowników?

 Jakie są standardy w branży?

 Co się stanie, jeśli je obniżymy, podniesiemy lub wyeliminujemy?

 Co powstanie po połączeniu oferty z rozwiązaniami z innych branż?

Krok 4: „Find how you get there” — zachęca do przedefiniowania postrzegania rynku i sformułowania strategii, która ułatwi przejście z obecnego pola gry do nowej przestrzeni rynkowej.

Krok 5: „Make your move” — nic się nie wydarzy bez działania. Aby jednak jak najlepiej skorzystać z tej zmiany, pierwszy ruch powinien być dobrze przemyślany.

Kroki frameworku strategii błękitnego oceanu mogą brzmieć teoretycznie, ale istnieje wiele narzędzi, które czynią je praktycznymi dla firm. Jednym z nich jest blue ocean strategy canvas. Celem tego narzędzia jest uchwycenie obecnego stanu gry pod kątem krajobrazu konkurencyjnego. Mając świadomość czynników wpychających konkurentów do czerwonego oceanu, można zaplanować odejście od niego.

Podsumowanie strategii błękitnego oceanu

Choć teoria i praktyczne narzędzia są łatwo dostępne, strategia błękitnego oceanu nie jest prosta we wdrożeniu. Spróbować może każdy — korporacja, start-up czy organizacja non-profit. W praktyce jednak nikt nie ma gwarancji sukcesu.

Biznes w błękitnym oceanie to nowa przestrzeń rynkowa, nowi klienci i nowe cechy produktu, a więc wiele czynników, które czynią to podejście strategią wysokiego ryzyka. Ci, którym się powiedzie, są jednak hojnie wynagradzani.

Firmą, która wyjątkowo skorzystała na odważnych decyzjach błękitnego oceanu, jest Netflix. Zamiast walczyć o przetrwanie w krwistym czerwonym oceanie wypożyczalni wideo, wypłynął na błękitniejsze wody jako platforma streamingowa oparta na subskrypcji. Nie trzeba dodawać, jak bardzo opłaciło się to ryzyko.

Netflix dowodzi, że firmy decydujące się na tak śmiałe manewry otwierają się na nieograniczone możliwości. Największą szansą w błękitnym oceanie jest pozycja lidera rynku i miano prawdziwego innowatora. To daje przywileje na wielu poziomach. Bez konkurencji firmy strategii błękitnego oceanu mogą być znacznie bardziej elastyczne, przede wszystkim w obszarach:

• ustalania cen
• przebudowy oferty
• optymalizacji kosztów marketingu

W Startup House uwielbiamy eksperymentować i angażować się w projekty, które mają szansę wywrócić rynek do góry nogami. Wierzymy, że sukces strategii błękitnego oceanu w dużej mierze zależy od jakości analizy rynku. Dlatego holistycznie wspieramy naszych klientów w procesie Product Discovery. Zaczynamy od zanurzenia się w krajobrazie konkurencyjnym i odkrycia prawdziwych bolączek użytkowników. W tym podejściu przechodzimy następnie do listy pomysłów na unikalne cechy produktu.

Masz pomysł na aplikację lub inny produkt cyfrowy? Skontaktuj się z nami, a porozmawiamy o tym, jak wypuścić go na najbłękitniejsze wody oceanu.